WIM

W ramach badania planowano ocenę wpływu tlenoterapii hiperbarycznej (HBOT) na proces zapalny (ang. cytokin storm) w średnich i średniociężkich zachorowaniach COVID-19 prowadzących do niewydolności oddechowej.

Oprócz oczywistego działania natleniającego odwracającego miejscową hipoksję tkankową (np. zespół stopy cukrzycowej, ostre niedokrwienie pooperacyjne i zagrożone przeszczepy tkankowe) i zabijające bakterie beztlenowe (np. w zespołach zgorzeli gazowej lub martwiczych zakażeniach tkanek miękkich NSTI), tlen hiperbaryczny (HBO) podawany w sposób przerywany (sesje oddychania 100% tlenem w medycznej wielomiejscowej komorze hiperbarycznej pod ciśnieniem otoczenia od 1,6 do 2,5 ATA trwające od 60 do 120 minut powtarzane co 12 lub 24 godziny przez okres od 7 do 14 dni) wywiera działanie komórkowe przeciwzapalne, indukuje geny proangiogenetyczne, hamuje geny pro-zapalne, pobudza wytwarzanie komórek macierzystych (Camporesi 2014, Rinaldi 2011, Kendlal 2013, Thom 2006). Mechanizmy te są wykorzystywane w standardowym użyciu HBOT do leczenia wybranych stanów klinicznych, w których udowodniono skuteczność kliniczną oraz efektywność kosztową, np. uszkodzenia popromienne, śródmiąższowe zapalenia pęcherza moczowego, trudnogojące się rany
w chorobach układowych oraz inne, w których występuje aktywacja procesu zapalnego (Mathieu 2017).

Hipotezą badawczą projektu było zastosowanie powtarzanych sesji HBO jako terapii uzupełniającej standardową terapię COVID-19 u pacjentów w średnim i średnio-ciężkim stanie w celu zmniejszenie reakcji zapalnej ustroju, ogólnoustrojowej oraz miejscowej w tkance płucnej i mikrokrążeniu płucnym oraz szybsze wygaszenie tzw. „burzy cytokinowej” (ang. cytokin storm)(Mehta 2020).

Do leczenia kwalifikowano pacjentów z narastającą niewydolnością oddechową wymagającą stosowania tlenoterapii i zagrażającą koniecznością prowadzenia respiratoroterapii.

Po zakwalifikowaniu pacjenta do badania przeprowadzano randomizację do jednej z dwóch grup:

• grupy badanej – pacjenci poddawani terapii tlenem hiperbarycznym (HBOT),
• grupy kontrolnej – pacjenci leczeni bez zastosowania HBOT.

Oceniano bezpieczeństwo i skuteczność HBOT w uniknięciu konieczności wentylacji zastępczej i/lub ECMO oraz szybkość ustępowania procesu zapalnego mierzonego poziomami komórek zapalnych i cytokin zapalnych w porównaniu do grupy kontrolnej bez HBOT.

Główny punkt końcowy: Poprawa stanu pacjenta przez ocenę oksygenacji (SpO2, PiO2/FiO2, zmniejszenie podaży tlenu), uniknięcie wdrożenia sztucznej wentylacji lub ECMO.

Dodatkowy punkt końcowy: Ocena wygaszenia lub zmniejszenia procesu zapalnego.

Badana populacja: 30 pacjentów (15 w grupie badanej [z HBOT] i 15 w grupie kontrolnej [bez HBOT])

Faza: badanie kliniczne fazy II i III

Pacjenci włączani do projektu byli rekrutowani z istniejącego oddziału OIT-COVID-19 utworzonego na bazie lokalowej Kliniki Alergologii i Chorób Zakaźnych WIM oraz Kliniki Dermatologii WIM.

Kryteria włączenia: dorośli pacjenci (18-90 lat), oddychający samodzielnie, wymagający suplementacji tlenu, z wysokim ryzykiem włączenia sztucznej wentylacji lub ECMO w ciągu 7 dni od przyjęcia, z potwierdzonym lub uzasadnionym podejrzeniem COVID-19, z możliwością uzyskania świadomej zgody na udział w badaniu.

Kryteria wyłączenia: pacjentki w ciąży (obowiązkowy test ciążowy), wcześniej potwierdzone choroby zwłóknieniowe płuc, nasilone zmiany rozedmowe lub zrosty opłucnowe potwierdzone badaniem radiologicznym, astma oskrzelowa wymagająca leczenia farmakologicznego, obecność przeciwwskazań do HBOT (zgodnie z protokołem stosowania HBOT na podstawie kontraktu z NFZ), wysokie prawdopodobieństwo zgonu w najbliższych 48 godzinach lub wdrożony protokół terapii daremnej.

Udział w badaniu był bezpłatny.

Badanie zostało zakończone.

Wyniki badań projektu HBOT przedstawiono w:

1. Publikacja: Effectiveness of Hyperbaric Oxygen Therapy in SARS CoV2 pneumonia / respiratory failure: first randomized, clinical trial results. Autorzy: Jacek Siewiera (*), Klaudia Brodaczewska (*) Natalia Jermakow (*) Arkadiusz Lubas (*), Krzysztof Kłos (*), Aleksandra Majewska (*) Jacek Kot (#);
2. Poster i prezentacja: Clinical and immunological effects of HBO2 Therapy in severe non-intensive COVID-19 patients: Randomized Control Trial; EudraCT 2020-002722-90, INTERIM ANALYSIS; Autorzy: Jacek Siewiera (*), Klaudia Brodaczewska (*), Natalia Jermakow (*) , Arkadiusz Lubas (*), Krzysztof Klos (*), Aleksandra Majewska (*), Jacek Kot (#)
3. Abstract, Clinical and immunological effects of Hyperbaric Oxygen Therapy (HBO2T) in severe non-intensive COVID-19 patients: Randomized control trial, Oral Presentation Acceptance and Assignment for the 2022 UHMS Annual Scientific Meeting;
4. Publikacja „Effectiveness of Hyperbaric Oxygen Therapy in SARS-CoV-2 Pneumonia: The Primary Results of a Randomised Clinical Trial”, Autorzy: Jacek Siewiera (*), Klaudia Brodaczewska (*), Natalia Jermakow (*) , Arkadiusz Lubas (*), Krzysztof Klos (*), Aleksandra Majewska (*), Jacek Kot (#); Jurnal of Clinical Medicine; Link: https://www.mdpi.com/2077-0383/12/1/8/pdf

(*): Wojskowy Instytut Medyczny – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa, Polska

(#): Gdański Uniwersytet Medyczny, Gdańsk, Polska