Dzięki testowi ALEX3 diagnoza alergii jest dokładniejsza, a leczenie i zalecenia mogą być lepiej dopasowane do pacjenta. Poniżej przedstawiamy opis najbardziej istotnych rodzin alergenów. Pełna lista ocenianych alergenów, z podziałem na grupy, znajduje się w zakładce Skład testu ALEX3 – oceniane alergeny.
Białka głównie pochodzenia roślinnego
Białka z rodziny PR-10
Alergeny z tej grupy białek wykazują wysoki stopień reaktywności krzyżowej.
Dwa alergeny są reaktywne krzyżowo, jeśli istnieją swoiste przeciwciała IgE rozpoznające te oba alergeny np. dwie różne molekuły alergenowe ze względu na duże podobieństwo strukturalne determinant alergenowych wchodzących w ich skład.
Reaktywność krzyżowa to sytuacja, w której kontakt przeciwciał IgE z alergenami homologicznymi jest w obu przypadkach przyczyną wystąpienia objawów klinicznych.
Główne źródła: drzewa w tym brzoza, owoce, warzywa, rośliny strączkowe, orzechy.
- PR-10 wziewne: główne alergeny pyłków np. Bet v 1 (pyłku brzozy i najczęstsza przyczyna uczulenia) oraz alergeny obecne w pyłku innych drzew np. z rzędu gatunków bukowców odpowiadają za wyraźną reakcję krzyżową na pyłek olszy czarnej, leszczyny, buka, dębu i grabu,
- typowe objawy śluzówkowe alergii na pyłki drzew: świąd, zaczerwienienie, łzawienie oczu, świąd nosa, świąd jamy ustnej i gardła, (powtarzające się) kichanie, katar i (lub) zatkany nos, sporadycznie suchy kaszel (zwłaszcza podczas lub krótko po wysiłku fizycznym), duszność, uczucie ucisku w klatce piersiowej, sapanie, wydzielina oskrzelowa i trudności w oddychaniu jako wskaźniki coraz bardziej dotkniętych dolnych dróg oddechowych (astmatyczne zapalenie dolnych dróg oddechowych), czasami objawy grypopodobne, takie jak zmęczenie, bóle ciała i bóle głowy,
- PR-10 pokarmowe: występują w owocach np. jabłko, warzywach np. seler, orzechach (np. laskowych), roślinach strączkowych (np. orzeszku arachidowym inaczej zwany ziemnym),
- mogą wywoływać alergie pokarmowe lub pyłkowo-pokarmowe z uwagi na duże podobieństwo głównego alergenu Bet v 1 do alergenów PR-10 pokarmowych (np. jabłko, seler, orzech laskowy)
- alergie zwykle ograniczone są do zespołu alergii jamy ustnej czyli m.in. pojawia się obrzęk warg, jamy ustnej i gardła, spojówek, uszu, ponadto mogą powodować świszczący oddech, kaszel,
- najczęstsze pokarmy wywołujące objawy alergicznego zespołu pyłkowo-pokarmowego to: jabłko, gruszka, orzech laskowy, orzech arachidowy, czereśnia, brzoskwinia, morela, kiwi, marchew, seler, soja, anyż, kumin, kolendra,
- w rzadkich przypadkach może również prowadzić do ciężkich reakcji alergicznych np. obrzęku krtani (duszność wdechowa), obrzęk naczynioruchowy, obturacji górnych lub dolnych dróg oddechowych,
- niezwykle rzadko mogą być przyczyną reakcji anafilaktycznej o ciężkim przebiegu – zwłaszcza po spożyciu nieprzetworzonych produktów sojowych (np. tofu, mleko sojowe), orzechów laskowych, selera i marchwi,
- alergeny z tej grupy białek są wrażliwe na temperaturę i trawienie, czyli obróbka termiczna np. gotowanie, pieczenie, prażenie produktów przed spożyciem powoduje całkowite lub w znacznym stopniu wyeliminowanie objawów zespołu alergii jamy ustnej.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Olsza czarna | rAln g 1 | rekombinowana |
| Seler | rApi g 1 | rekombinowana |
| Orzeszek arachidowy (ziemny) | rAra h 8 | rekombinowana |
| Brzoza brodawkowata | rBet v 1 | rekombinowana |
| Orzech laskowy | rCor a 1.0401 | rekombinowana |
| Soja | rGly m 4 | rekombinowana |
| Jabłko | rMal d 1 | rekombinowana |
| Dąb szypułkowy | rQue a 1 | rekombinowana |
Wyjaśnienie: molekuła rekombinowana oznacza alergeny (jako pojedyncze białko) produkowane metodami biotechnologicznymi, dokładnie scharakteryzowane pod względem struktury, właściwości fizykochemicznych oraz immunogenności, pozbawione CCD
Białka z rodziny niespecyficznych białek przenoszących lipidy (nsLTP)
Alergeny z tej grupy białek wykazują wysoki stopień reaktywności krzyżowej w rodzinie botanicznej (np. w drożdżach, roślinach z rodziny różowatych).
Główne źródła: owoce pestkowe/ziarnkowe (zarówno pyłek jak i miąższ), warzywa, orzechy, nasiona, ziarna, pyłki drzew/traw/zbóż/chwastów/platanów, naturalny lateks kauczukowy.
- Są to najczęściej występujące alergeny pokarmowe pochodzenia roślinnegow Europie Południowej,
- alergeny główne (odpowiedzialne za indukcję wytwarzania przeciwciał IgE u ponad 50% pacjentów uczulonych na dany alergen źródłowy) owoców rodziny różowatych
- alergen brzoskwini Pru p 3 jest biomarkerem uczulenia na alergeny pokarmowe,
- alergen pyłku bylicy Art v 3 jest biomarkerem uczulenia na alergeny wziewne,
- główny alergen brzoskwini Pru p 3 odgrywa rolę prekursorową w uczuleniu na inne alergeny z tej grupy białek i wykazuje wysoki stopień reaktywności krzyżowej z drożdżami, owocami z rodziny różowatych np. jabłkami, śliwkami, morelami, gruszkami, wiśniami, malinami; owocami (pestkowymi i ziarnkowymi np. brzoskwinia, pomarańcza, grejpfrut, winogrona); warzywami: pomidory, sałata, szparagi, cebula, pomidor, marchew; orzechami (laskowy, włoski); roślinami strączkowymi (różne rodzaje fasoli, orzeszek arachidowy) i zbożami (pszenica, kukurydza, ryż),
- mogą powodować łagodne objawy ogólnoustrojowe, np. pokrzywka kontaktowa, objawy związane z zespołem alergii jamy ustnej (OAS), układu oddechowego oraz częściej silniejsze reakcje ciężkie ataki astmy (np. Ole e 7, nsLTP z pyłku oliwek) i wstrząs anafilaktyczny,
- ciężkie, ogólnoustrojowe objawy włącznie z anafilaksją często są indukowane różnymi czynnikami np. przyjmowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych, ćwiczeniami fizycznymi, spożywaniem alkoholu, leków zobojętniających kwas żołądkowy,
- białka nsLTP są niewrażliwe (odporne) na temperaturę i trawienie, czyli gotowanie produktów przed spożyciem nie wpływa na ich właściwości uczulające.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Kiwi | rAct d 10 | rekombinowana |
| Seler | rApi g 2 | rekombinowana |
| Seler | rApi g 6 | rekombinowana |
| Orzeszek arachidowy | rAra h 9 | rekombinowana |
| Bylica | rArt v 3 | rekombinowana |
| Konopie | rCan s 3 | rekombinowana |
| Orzech laskowy | rCor a 8 | rekombinowana |
| Truskawka | rFra a 3 | rekombinowana |
| Nasiona słonecznika | rHel a 3 | rekombinowana |
| Orzech włoski | rJug r 3 | rekombinowana |
| Soczewica | rLen c 3 | rekombinowana |
| Jabłko | rMal d 3 | rekombinowana |
| Oliwka | nOle e 7 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Parietaria pnąca | rPar j 2 | rekombinowana |
| Groch | rPis s 3 | rekombinowana |
| Platan klonolistny | nPla a 3 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Wiśnia | rPru av 3 | rekombinowana |
| Brzoskwinia | rPru p 3 | rekombinowana |
| Pomidor | rSol a 6 | rekombinowana |
| Pszenica zwyczajna | rTri a 14 | rekombinowana |
| Winogrona | rVit v 1 | rekombinowana |
| Kukurydza | rZea m 14 | rekombinowana |
Białka z rodziny polkalcyn
Alergeny z tej grupy wykazują wysoki stopień reaktywności krzyżowej.
Główne źródła: alergeny wziewne pyłku traw, drzew, krzewów, chwastów i roślin kwitnących.
- Są to białka wiążące wapń ulegające ekspresji jedynie w dojrzałym pyłku i dlatego nie wykazują związku z alergią pokarmową,
- biomarkerami uczulenia na polkalcyny są Phl p 7 (tymotka) i Bet v 4 (brzoza),
- mogą być rozważane jako markery uczulenia jednocześnie na wiele alergenów o nieznanym związku z objawami klinicznymi,
- kliniczne znaczenie polkalcyn jako alergenów wziewnych nie jest jeszcze dokładnie określone a objawy uczulenia to głównie nieżyt nosa, katar, rzadko atopowe zapalenie skóry.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Olsza czarna | rAln g 4 | rekombinowana |
| Tymotka łąkowa | rPhl p 7 | rekombinowana |
Białka z rodziny białek zapasowych (albuminy 2S, globuliny 7/8S, globuliny 11S)
Alergeny z tej grupy są najbardziej sprzyjające wystąpieniu anafilaksji (wstrząsu analifilaktycznego) i wykazują ograniczony stopień reaktywności krzyżowej.
Główne źródło: orzechy (m.in. laskowych, włoskich, nerkowca, pistacjowych, pekan, makadamia, brazylijskich oraz w migdałach), roślinach strączkowych (m.in. orzeszek arachidowy, soja, ciecierzyca, soczewica, groch, fasola, łubin), nasionach (np. kaszy gryczanej, pszenicy, gorczycy) oraz ziarnach (m.in. sezam, gorczyca, mak, słonecznik, pestki kiwi).
Albuminy 2S – źródła: białka zapasowe nasion (orzechy drzew, rośliny strączkowe, nasiona, ziarna, pestki owoców i warzyw, sezam, gorczyca),
- Często wykazują związek z alergią pierwotną,
- najbardziej istotnym klinicznie alergenem z tej grupy jest alergen orzeszka arachidowego (ziemnego) Ara h 2,
- wykazują skłonność do reaktywności krzyżowej między orzechami włoskimi i orzechami pekan lub orzechami nerkowca i pistacjami,
- są przyczyną najczęstszych i najcięższych reakcji alergicznym, w tym anafilaksji.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Orzech nerkowca | Ana o 3 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Orzeszek arachidowy | rAra h 2 | rekombinowana |
| Orzeszek arachidowy | rAra h 6 | rekombinowana |
| Orzech brazylijski | rBer e 1 | rekombinowana |
| Orzech pekan | rCar i 1 | rekombinowana |
| Orzech laskowy | rCor a 14 | rekombinowana |
| Gryka zwyczajna | nFag e 2 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Soja | rGly m 8 | rekombinowana |
| Orzech włoski | rJug r 1 | rekombinowana |
| Orzeszek piniowy | rPin p 1 | rekombinowana |
| Pistacja | rPis v 1 | rekombinowana |
| Sezam | rSes i 1 | rekombinowana |
| Gorczyca | rSin a 1 | rekombinowana |
Globuliny 7/8S
Główne źródła: rośliny strączkowe, orzechy drzew, ziarna, pestki owoców i warzyw.
- Istnieje ryzyko reaktywności krzyżowej między orzeszkami arachidowymi (ziemnymi) a grochem lub łubinem oraz ryzyko reaktywności krzyżowej między grochem a soczewicą,
- białka z tej grupy są istotnymi alergenami niemowląt i dzieci w wieku przedszkolnym (głównie uczulenie na Arah 1),
- są markerem istotnego klinicznie uczulenia na alergeny strączkowe,
- są oporne na wysoką temperaturę i trawienie, więc mogą być przyczyną reakcji anafilaktycznej.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Orzech nerkowca | nAna o 1 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Orzeszek arachidowy | nAra h 1 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Orzech pekan | rCar i 2 | rekombinowana |
| Kokos | nCoc n 1 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Orzech laskowy | nCor a 11 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Soja | nGly m 5 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Orzech włoski | rJug r 2 | rekombinowana |
| Orzech włoski | rJug r 6 | rekombinowana |
| Soczewica | rLen c 1 | rekombinowana |
| Groch | rPis s 1 | rekombinowana |
| Groch | rPis s 2 | rekombinowana |
| Pistacja | nPis v 3 | oczyszczona molekuła naturalna |
Gobuliny 11S
Główne źródła: orzechy drzew, rośliny strączkowe, nasiona, ziarna, pestki owoców i warzyw.
- Najbardziej istotnym klinicznie alergenem z tej grupy jest alergen orzecha laskowego Cor a 9,
- mogą wywoływać łagodne reakcje (np. swędzenie jamy ustnej),
- są główną przyczyną ciężkich reakcji alergicznych zagrażających życiu, takich jak wstrząs anafilaktyczny,
- białka zapasowe są odporne na wysoką temperaturę i trawienie.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Orzech nerkowca | rAna o 2 | rekombinowana |
| Orzeszek arachidowy | nAra h 3 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Orzech pekan | rCar i 4 | rekombinowana |
| Orzech laskowy | nCor a 9 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Soja | nGly m 6 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Orzech włoski | nJug r 4 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Pistacja | nPis v 2 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Migdał | nPrud u 6 | oczyszczona molekuła naturalna |
Białka zapasowe z rodziny prolamin zbożowych – gliadyny
Alergeny z tej grupy wykazują wysoki stopień reaktywności krzyżowej pomiędzy prolaminami pszenicy, jęczmienia i żyta.
Główne źródła: zboża (pszenica, żyto, jęczmień, owies, proso, kukurydza, ryż).
- Alergeny z tej grupy należą do białek zapasowych nasion, występujące wyłącznie w ziarnach traw zbożowych.
- monomery gliadyny: α/β-gliadyny (Tri a 21), γ-gliadyna (Tri a 20) oraz ω-1, ω-2 i ω-5 gliadyny (omega-5-gliadyna), polimery gluteniny,
- należy do nich główny alergen pszenicy Tri a 19 (omega-5-gliadyna),
- uczulenie na prolaminy zbóż może być przyczyną pokrzywki kontaktowej, alergii pokarmowej, alergicznego nieżytu nosa, astmy, ciężkich reakcji alergicznych włącznie z anafilaksją
- molekuła alergenowa Tri a 19 jest częstą przyczyną indukowanej wysiłkiem anafilaksji zależnej od pokarmu,
- białka z tej grupy są niewrażliwe (niezwykle odporne) na temperaturę i trawienie.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Pszenica zwyczajna | rTri a 19 | rekombinowana |
Białka z rodziny profilin
Alergeny z tej grupy wykazują bardzo wysoki stopień reaktywności krzyżowej w obrębie roślin.
Główne źródło: pyłki drzew, traw, owoce, warzywa, orzechy, rośliny strączkowe, przyprawy, ziarna, lateks.
- Głównie są to alergeny przenoszone drogą powietrzną,
- głównym biomarkerem uczulenia jest alergen pyłku tymotki (Phl p 12), następnie pyłku brzozy (Bet v 2) i palmy daktylowej (Pho d 2),
- uczulenie na profilinę jest zawsze wtórne i następuje po pierwotnym uczuleniu na określone źródło pyłku,
- uczulenie na profiliny (np. pyłek) może prowadzić do ciężkich objawów oddechowych nasilonych sezonowo w okresie kwitnienia roślin wiatropylnych np. zapalenia spojówek, błony śluzowej nosa i nawet astmę,
- 50% uczulonych pacjentów może mieć alergię pokarmową, w większości przypadków zespół alergii jamy ustnej po spożyciu pokarmów pochodzenia roślinnego, czasami obserwuje się reakcje ogólnoustrojowe,
- alergia pokarmowa na białka z tej grupy przeważnie związana jest ze spożyciem owoców cytrusowych (np. liczi, ananasa, fig) , surowych owoców np. pomidorów, cukinii, melonów, arbuzów, bananów
- odpowiedzialne za występowanie objawów zespołu ambrozja/bylica – banan – melon, zespołu seler – bylica – przyprawy oraz reakcji na alergeny owoców egzotycznych/cytrusowych,
- u osób uczulonych na pyłek, reakcje alergiczne mogą wystąpić po zjedzeniu surowych owoców np. pomidorów, cukinii, melonów, arbuzów, bananów, ananasów i owoców cytrusowych,
- mogą być przyczyną wystąpienia reakcji alergicznych, łącznie z anafilaksją w połączeniu z wysiłkiem fizycznym,
- białka z tej grupy są częściowo wrażliwe na temperaturę i trawienie,
- pacjenci tolerują przetworzoną żywność.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Melon | rCuc m 2 | rekombinowana |
| Tymotka łąkowa | rPhl p 12 | rekombinowana |
Białka z rodziny Ole o 1
Alergeny z tej grupy wykazują wysoki stopień reaktywności krzyżowej w rodzinie botanicznej.
Główne źródło: pyłek oliwek, pyłek z rodziny drzew oliwnych (np. jesion), pyłek traw/chwastów/ziół np. babki lancetowatej, ostrożenia pospolitego.
- Ole e 1, główny alergen z pyłku oliwek jest głównym alergenem uczulającym w endemicznych regionach drzewa oliwnego.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Komosa biała | rChe a 1 | rekombinowana |
| Babka lancetowata | rPla l 1 | rekombinowana |
| Solanka kolczysta | rSal k 5 | rekombinowana |
| Jesion wyniosły | rFra e 1 | rekombinowana |
| Oliwka | rOle e 1 | rekombinowana |
Beta-Ekspansyny
Alergeny z tej grupy wykazują ograniczony stopień reaktywności krzyżowej między trawami strefy umiarkowanej i subtropikalnej, ale wysoką reaktywność krzyżową w obrębie tych podgrup.
Główne źródło: pyłki traw
- Beta-Ekspansyny pyłku traw są rodziną głównych alergenów pyłku traw i są klasyfikowane jako alergeny pyłku traw „grupy 1”;
- pozytywny wynik testu na Beta-ekspansynę pyłku traw potwierdza prawdziwe uczulenie;
- alergeny z grupy 1 są obecne zarówno w trawach klimatu umiarkowanego (np. tymotka łąkowa, kupkówka pospolita, życica trwała, wiechlina łąkowa, tomka wonna), jak i subtropikalnego (np. trawa bahia – Paspalum notatum, sorgo alepskie i trawa bermudzka).
- alergen Phl p 1 jest przydatny do diagnozowania i leczenia alergii na pyłki traw w regionach o klimacie umiarkowanym;
- trawa bermudzka i trawa bahia należą do odrębnych podrodzin traw subtropikalnych, przy czym Cyn d 1 służy jako marker uczulenia na trawę bermudzką, a ekstrakt Pas n na trawę bahia i sorgo alepskie (tzw. trawa Johnson). Chociaż może wystąpić reaktywność krzyżowa między alergenami umiarkowanej i subtropikalnej grupy 1, istnieją epitopy specyficzne dla gatunku i powinny być brane pod uwagę przy wyborze terapii.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Trawa bermudzka | rCyn d 1 | rekombinowana |
| Tymotka łąkowa | rPhl p 1 | rekombinowana |
| Kukurydza (pyłek) | nZea m 1 | oczyszczona molekuła naturalna |
Defenzyny roślinne
Białka z tej rodziny znajdują się w zewnętrznej warstwie roślin i stanowią ich pierwsza linię obrony przed wnikającymido ich wnętrza patogenami.
Główne źródło: pyłki ambrozji, bylicy, słonecznika, selera, złocienia, orzech ziemny.
- Występujące objawy systemowe (uogólniona reakcja całego organizmu np. w postaci pokrzywki, świądu całego ciała, obrzęków, duszności itp.) związane są z pierwotnym uczuleniem na bylicę i krzyżową reakcją alergiczną na defenzyny słonecznika, orzechów arachidowych i złocienia maruna.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Ambrozja bylicolistna | rAmb a 4 | rekombinowana |
| Bylica | rArt v 1 | rekombinowana |
| Seler | rApi g 7 | rekombinowana |
Proteazy cysteinowe roślinne
Główne źródło: pyłki traw, brzozy, ambrozji, pokarmy pochodzenia roślinnego, głównie owoce np. ananas, kiwi, figa, papaja.
- Głównym biomarkerem jest alergen Act d 1, główny alergen kiwi,
- u osób uczulonych na Act d 1 (alergen kiwi) objawy kliniczne są związane głównie z zespołem alergii jamy ustnej, rzadziej z wystąpieniem uogólnionej reakcji organizmu u wstrząsem anafilaktycznym.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Kiwi | nAct d 1 | oczyszczona molekuła naturalna |
Beta-1,3-glukanazy
Białka z tej rodziny chronią rośliny przed atakiem patogenów.
Główne źródło: lateks, pyłek oliwki, jesionu, banan.
- Głównym przedstawicielem rodziny jest Hev b 2, alergen lateksu.
- U osób uczulonych na Hev b 2 często występują objawy kliniczne po spożyciu banana (głównie objawy zespołu alergii jamy ustnej).
- Ole e 9 pyłku oliwki jest alergenem uczulającym pierwotnie na beta-1,3-glukanazy i jest przyczyną uczulenia na oliwkę u ponad 60% pacjentów, zwłaszcza z atopowym zapaleniem skóry.
- Alergen Ole e 9 prawdopodobnie odpowiedzialny jest za wystąpienie objawów zespołu pyłkowo-lateksowo-owocowego.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Banan | rMus a 5 | rekombinowana |
| Oliwka | rOle e 9 | rekombinowana |
Białka głównie pochodzenia zwierzęcego
Białka z rodziny kinaz argininowych
Alergeny z tej grupy wykazują wysoki stopień reaktywności krzyżowej.
Główne źródła: skorupiaki, roztocze kurzu domowego.
- Uczulenie może być wywołane przez alergeny pokarmowe np. w owocach morza,
- lub alergeny wziewne – wdychanie składników owoców morza, roztoczy lub karaluchów może wywoływać reakcje alergiczne;
- białka z tej grupy są wrażliwe na temperaturę i trawienie.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Karaluch | rBla g 9 | rekombinowana |
| D. Pteronyssinus (roztocze kurzu domowego) | rDer p 20 | rekombinowana |
| Olbrzymia krewetka słodkowodna | rMac r 2 | rekombinowana |
| Krewetka tygrysia | rPen m 2 | rekombinowana |
Białka z rodziny parwalbumin
Alergeny z tej grupy wykazują bardzo wysoki stopień reaktywności krzyżowej.
Główne źródła: ryby, płazy.
- Są to alergeny uczulające na drodze pokarmowej, oddechowej i kontaktowej,
- Alfa-parwalbuminy – alergeny występujące w mięśniach ssaków, ptaków, gadów i płazów, ryb chrzęstnych: rekinów i płaszczek są tolerowane przez nasz układ odpornościowy,
- beta-parwalbuminy, obecne głownie w jasnym mięsie ryb kostnych, będące częstą przyczyną alergii,
- alergeny pokarmowe obecne są w mięśniach i skórze ryb,
- uczulenie na alergeny pokarmowe może wywoływać objawy łagodne (np. zespół alergii jamy ustnej OAS, rumień); umiarkowane (pokrzywka, wymioty, biegunka) lub ciężkie reakcje alergiczne (obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli włącznie z anafilaksją),
- alergeny uczulające na drodze oddechowej (wziewne) i kontaktowej (przenikają przez naskórek) stanowią najczęściej beta-parwalbuminy ze skóry i mięśni ryb, głównie wśród pracowników sektora rybołówstwa i przemysłu przetwórczego ryb, będących narażonych zawodowo – np. podczas obchodzenia się z rybami w trakcie ich przetwarzania np. podczas smażenia, gotowania,
- narażenie na alergeny z tej grupy drogą oddechową może doprowadzić do astmy zawodowej,
- mogą wywoływać ciężkie reakcje alergiczne,
- u osób z alergią na parwalbuminy zaleca się wykluczenie z diety wszystkich ryb z uwagi na bardzo duże prawdopodobieństwo wystąpienia alergii w przypadku uczulenia na jeden gatunek ryby po np. spożyciu ryby innego gatunku (reaktywność krzyżowa),
- białka z tej grupy są niewrażliwe (odporne) na temperaturę i trawienie.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Śledź | rClu h 1 | rekombinowana |
| Karp | rCyp c 1 | rekombinowana |
| Dorsz atlantycki | rGad m 1 | rekombinowana |
| Płaszczka kolczasta | rRaj c | rekombinowana |
| Łosoś | rSal s 1 | rekombinowana |
| Makrela atlantycka | rSco s 1 | rekombinowana |
| Tuńczyk | rThu a 1 | rekombinowana |
Białka z rodziny tropomiozyn
Alergeny z tej grupy wykazują wysoki stopień reaktywności krzyżowej pomiędzy sobą, co może być przyczyną pojawienia się objawów po każdym spożytym posiłku zawierającym tropomiozynę.
Główne źródła: owoce morza, skorupiaki, mięczaki, pasożyty ryb (nicienie Anisakis simplex ), roztocze kurzu domowego, karaluchy.
- Główny alergen bezkręgowców (skorupiaki) i ważny marker krzyżowy z roztoczami/karaczanami,
- są to alergeny pokarmowe znajdujące się w owocach morza – ciele skorupiaków i mięczaków np. krewetkach (np. Pen m 1), homarach, krabach, ślimakach, małżach, omułkach, przegrzebkach, ośmiornicach, ostrygach, langustach, które są odpowiedzialne za ciężkie alergie na owoce morza,
- alergeny wziewne (oddechowe) np. w ciele roztoczy kurzu domowego i karaluchów,
- uczulenie może wystąpić w wyniku zakażenia żywności pasożytami ryb (anisakioza) m.in. po spożyciu surowego mięsa ryb (np. sushi lub cevich),
- zaobserwowano reaktywność krzyżową pomiędzy tropomiozyną skorupiaków i ryb
- uczulenie może wywołać natychmiastowe reakcje skórne (pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, wysypka), zespół alergii jamy ustnej (obrzęk warg i jamy ustnej), objawy ze strony przewodu pokarmowego (wymioty, skurcze brzucha, biegunka), astmę i anafilaksję po zjedzeniu nawet małej ilości pokarmu zawierającego te alergeny i rzadko po wdychaniu oparów ,
- wysiłek fizyczny (np. bieganie, ćwiczenia na siłowni, jazda na rowerze itp.) może przyczynić się do wystąpienia reakcji alergicznych, w tym anafilaksji, po spożyciu pokarmów zwierających tropomiozyny, wobec czego należy unikać wysiłku fizycznego do 4 godzin po spożyciu takich pokarmów,
- białka z tej grupy są niewrażliwe (odporne) na temperaturę i trawienie.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Anisakis simplex | rAni s 3 | rekombinowana |
| Blomia tropicalis | rBlo t 10 | rekombinowana |
| D. pteronyssinus | rDer p 10 | rekombinowana |
| Krewetka słodkowodna | rMac r 1 | rekombinowana |
| Krewetka tygrysia | rPen m 1 | rekombinowana |
| Karaluch amerykański | rPer a 7 | rekombinowana |
| Tyrophagus putrescentiae | rTyr p 10 | rekombinowana |
Białka z rodziny albumin surowicy
Alergeny z tej grupy wykazują wysoki stopień reaktywności krzyżowej pomiędzy gatunkami ptaków i ssaków.
Główne źródła: tkanki i płyny ustrojowe zwierząt (wydzieliny)
- Są to alergeny wziewne obecne w naskórku i sierści zwierząt (łupieżu), płynach, takich jak mleko, surowica, mocz i ślina np. bydła, psa, świnki morskiej, konia, kota, kurczaka, świni są związane z objawami układu oddechowego,
- alergeny pokarmowe mleka, surowego mięsa, krwi zwierząt,
- główny alergen Bos d 6 jest alergenem oddechowym i pokarmowym, ponieważ występuje zarówno w sierści bydlęcej, mleku i mięsie,
- alergeny, które dostaną się do organizmu drogą wziewną wywołują głównie słabe objawy w odróżnieniu od alergenów pokarmowych, których spożycie może powodować objawy umiarkowane i ciężkie np. po spożyciu surowego mleka lub mięsa,
- alergeny te wykazują związek z rzadkimi chorobami alergicznymi np.: zespół „wieprzowina-kot” i „wieprzowina-pies” (związek między alergią na sierść kota lub psa i mięso wieprzowe) i ptasich jaj „ptak – jajo kurze”(objawy alergii pojawiają się np. po ekspozycji na pierze lub po spożyciu mięsa ptaków u osób z alergią na żółtko jaja kurzego Gal d 5),
- białka z tej grupy są wrażliwe na temperaturę i trawienie.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Wołowina | nBos d 6 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Pies | nCan f 3 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Koń (nabłonek) | nEqu c 3 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Kot | rFel d 2 | rekombinowana |
| Żółtko jaja kurzego | nGal d 5 | oczyszczona molekuła naturalna |
| Wieprzowina | rSus d 1 | rekombinowana |
Białka z rodziny lipokalin
Alergeny z tej grupy wykazują ograniczony stopień reaktywności krzyżowej.
Główne źródła: zwierzęta – głównie ssaki, stawonogi.
- Głównie są to alergeny wziewne (naskórek zwierząt) różnych zwierząt futerkowych wydalane do środowiska wraz z sierścią zwierząt (np. Equ c 1 główny alergen koński), łupieżem i wydzielinami (mocz, ślina),
- unoszą się w powietrzu i tym samym łatwo się rozprzestrzeniają w pomieszczeniach zamkniętych,
- uczulenie na lipokaliny głównie psa i kota mogą wywołać objawy ze strony układu oddechowego np. nieżyt nosa i spojówki, astma,
- istnieje możliwość wystąpienia reakcji krzyżowej na alergeny znajdujące się np. w sierści psa z alergenami kota, konia; alergenu myszy z alergenem szczura,
- występują także w sierści chomika, kawi domowej (świnki morskiej), królika,
- uczulenie na wiele alergenów z tej grupy, głównie molekuł (pojedynczych białek) może wywołać ciężkie objawy alergiczne.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Obrzeżek gołębi | rArg r 1 | rekombinowana |
| Karaluch | rBla g 4 | rekombinowana |
| Krowa | rBos d 2 | rekombinowana |
| Pies | rCan f 1 | rekombinowana |
| Pies | rCan f 2 | rekombinowana |
| Pies | rCan f 4 | rekombinowana |
| Pies | rCan f 6 | rekombinowana |
| Kawia domowa | rCav p 1 | rekombinowana |
| Koń (nabłonek) | rEqu c 1 | rekombinowana |
| Kot | rFel d 4 | rekombinowana |
| Kot | rFel d 7 | rekombinowana |
| Chomik syryjski | rMes a 1 | rekombinowana |
| Mysz domowa | rMus m 1 | rekombinowana |
| Królik | rOry c 1 | rekombinowana |
| Królik | rOry c 2 | rekombinowana |
| Chomik dżungarski | rPhod s 1 | rekombinowana |
| Szczur | rRat n 1 | rekombinowana |
Sekretoglobuliny
Alergeny z tej grupy wykazują ograniczony stopień reaktywności krzyżowej.
Główne źródła: gruczoły wydzielnicze m.in. skóry, ślinowe, łupież zwierząt (głównie futerkowych).
- Rodzina białek wydzielniczych,
- główny alergen naskórka kota Fel d 1, jest silnym alergenem i może być przyczyną różnych objawów klinicznych (nieżyt nosa, spojówek, astma, ostra pokrzywka czy atopowe zapalenie skóry),
- główny alergen wydzielniczy psa, jest silnym alergenem i może odpowiadać za blisko 70% uczuleń na psa,
- mogą powodować astmę u dzieci uczulonych na kota.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Pies | rCan f Feld 1 like | rekombinowana |
| Kot | rFel d 1 | rekombinowana |
| Królik | rOry c 3 | rekombinowana |
Białka z rodziny NPC2
Alergeny z tej grupy wykazują ograniczony stopień reaktywności krzyżowej.
Główne źródła: roztocze kurzu domowego i spichrzowe.
- Są to alergeny wziewne,
- alergeny z roztoczy spichrzowych wykazują ograniczony stopień reaktywności krzyżowej dla swoich odpowiedników w roztoczach domowych.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Blomia tropicalis | rBlo t 2 | rekombinowana |
| Dermatophagoides farinae | rDer f 2 | rekombinowana |
| D. pteronyssinus | rDer p 2 | rekombinowana |
| Glycyphagus domesticus | rGly d 2 | rekombinowana |
| Lepidoglyphus destructor | rLep d 2 | rekombinowana |
| Tyrophagus putrescentiae | rTyr p 2 | rekombinowana |
Proteazy cysteinowe
Główne źródło: różne gatunki roztoczy.
- Głównymi biomarkerami są główny alergen Dermatophagoides pteronyssinus, Der p 1 i główny alergen Dermatophagoides farinae, Der f 1.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| D. pteronyssinus | rDer p 1 | rekombinowana |
Kazeiny
Kazeina mleka krowiego wykazuje bardzo wysoki stopień reaktywności krzyżowej z kazeiną mleka innych ssaków, głównie owcy i kozy.
Kazeiny są główną frakcją białek mleka krowiego.
Główne źródło: mleko ssaków.
- Biomarkerem jest alergen Bos d 8, składający się z różnych frakcji kazeiny białka mleka krowiego, które tworzą micele kazeinowe.
- Micela kazeinowa jest utworzona przez αs1-kazeinę (Bos d 9), αs2-kazeinę (Bos d 10) i β-kazeinę (Bos d 11) i κ-kazeinę (Bos d 12) tworząca zewnętrzną warstwę.
- Kazeiny są skrajnie termostabilne i mogą być przyczyną wielu ciężkich, systemowych reakcji alergicznych.
- Najczęstszą przyczyną anafilaksji (wstrząsu) są κ-kazeiny.
- Większość dzieci uczulonych na białka mleka krowiego wykazuje uczulenie na Bos d 8.
- Uczulenie na kazeinę stwierdza się u dzieci z atopowym zapaleniem skóry (AZS).
Inne białka
CCD (krzyżowo-reaktywne determinanty węglowodanowe)
Wykazują bardzo wysoki stopień reaktywności krzyżowej.
Główne źródła: ekstrakty pochodzące z roślin (pyłki traw i drzew, żywność pochodzenia roślinnego, przyprawy, lateks), jadów błonkoskrzydłych (pszczoła, osa, trzmiel, szerszeń, klecanka) i niektórych gatunków owoców morza (np. małże) oraz niektóre alergeny molekularne z tych źródeł.
- przeciwciała IgE wobec CCD są opisane jako nieistotne klinicznie,
- obecność przeciwciał anty-CCD może być przyczyną wyniku fałszywie dodatniego w stosunku do naturalnych alergenów np. z grupy białek globuliny 7/8S
- w przypadku obecności przeciwciał anty-CCD należy unikać nadinterpretacji wyniku a lekarz ostateczną decyzję opiera o wywiad kliniczny i inne badania diagnostyczne,
- każdy test ALEX3 posiada bloker CCD, który ogranicza możliwość otrzymania fałszywie dodatnich wyników i zwiększa swoistość badania.
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Homolg ludzkiej laktoferyny | rHom s LF | rekombinowana |
Dysmutazy ponadtlenkowe
Są to białka enzymatyczne.
Główne źródła: zarodniki grzybów pleśniowych (Aspergillus fumigatus, Alternaria alternata) i drożdżaki Malassezia sympodialis żyjących na powierzchni skóry człowieka.
- Stwierdzono także becność tych białek w pyłku traw, lateksie, pistacjach oraz małżach.
- Biomarkerem tej grupy prawdopodobnie jest główny alergen Aspergillus fumigatus – Asp f 6 –zwłaszcza u dzieci z atopowym zapaleniem skóry (AZS).
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Aspergillus fumigatus | rAsp f 6 | rekombinowana |
| Malassezia sympodialis | rMala s 11 | rekombinowana |
Cyklofiliny
Główne źródła: grzyby pleśniowe, drożdżaki, pyłek drzew i traw
- Markerami uczulenia są alergeny drożdżaków Malassezia sympodialis, Mala s 6 (u chorych z ciężką postacią atopowego zapalenia skóry) oraz Asp f 11 (alergen główny, pacjentów uczulonych na Aspergillus fumigatus).
- Uważa się, że uczulenie na te alergeny może prowadzić do rozwoju procesów autoimmunologicznych w przebiegu atopowego zapalenia skóry (AZS) wskutek dużego prawdopodobieństwa rozwoju u tych pacjentów reakcji krzyżowych.
- Alergen Ole e 15 jest istotnym alergenem u pacjentów z objawami alergii na pyłek oliwki, głównie u dzieci.
- Alergen orzechów arachidowych (Ara h 18) wykazuje dużą skłonność do reakcji krzyżowych z cyklofiliną pyłku traw, brzozy (Bet v 7) i oliwki (Ole e 15).
| Źródło alergenu | Alergen | Molekuła |
| Malassezia sympodialis | rMala s 6 | rekombinowana |
| Orzeszek arachidowy | rAra h 18 | rekombinowana |